Ομιλία A. Τόλκα για την Προστασία Ελεύθερου Ανταγωνισμού. Ολομέλεια της Βουλής 05-04-2011

 

Κυρία και κύριοι συνάδελφοι, κύριε Υπουργέ,

η σημερινή μας συζήτηση αφορά ένα σημαντικό νομοσχέδιο, η εφαρμογή του οποίου μπορεί να έχει άμεσο και θετικό αντίκτυπο στη χειμάζουσα ελληνική αγορά.

Μέσα στη δίνη της οικονομικής κρίσης, χρειαζόμαστε κινήσεις που θα τονώσουν όχι μόνο το αίσθημα ασφάλειας του καταναλωτή και ασφαλώς τον ανταγωνισμό, αλλά πρωτίστως το αίσθημα επιχειρηματικής δικαιοσύνης.

Η υπεράσπιση του ελεύθερου ανταγωνισμού, η πάταξη του αθέμιτου ανταγωνισμού και των στρεβλώσεων στην ελληνική αγορά βρίσκεται ορθά στο επίκεντρο της προσπάθειας που σήμερα κάνετε.

Όλοι μας γνωρίζουμε ότι το επίπεδο ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας, βρίσκεται πραγματικά σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Οι αλλαγές που θέλουμε και χρειαζόμαστε θα έχουν αντίκτυπο όχι μόνο σε εθνικό επίπεδο, αλλά θα στοχεύουν στη βελτίωση της διεθνούς κατάταξης της χώρας μας στον παγκόσμιο χάρτη της ανταγωνιστικότητας.

Το κράτος μέχρι σήμερα μάλλον τροχοπέδη στάθηκε, παρά αρωγός στην ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και τη δημιουργία συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού. Το μεγάλο στοίχημα, όμως, είναι σήμερα. Η οικονομική κρίση επιφέρει μέσα σε όλα τα δεινά και μεγάλες ευκαιρίες. Αυτές τις κρυμμένες ευκαιρίες πρέπει να ανακαλύψουμε. Και μεγαλύτερη απ’ όλες είναι να αλλάξουμε νοοτροπία και στάση απέναντι στην επιχειρηματικότητα και το εμπόριο. Να γίνουμε εξωστρεφείς, να εργαστούμε πιο συλλογικά και πιο οργανωμένα.

Είναι πραγματικά γεγονός ότι το τελευταίο έτος, έτος σκληρής κρίσης των οικονομικών μεγεθών, παρατηρήθηκε μεγάλη αύξηση και στις εξαγωγές της χώρας που ακόμα και ως αναγκαστική επιλογή, έφερε θετικά αποτελέσματα.

Η πολιτεία μέσα στο δυσμενές οικονομικό περιβάλλον είναι υποχρεωμένη να αναλάβει πρωτοβουλίες, να σταθεί δίπλα και όχι απέναντι στην επιχειρηματικότητα, να δημιουργήσει συνθήκες που να ευνοούν τον υγιή ανταγωνισμό. Ταυτόχρονα, όμως, να ελέγχει και να τιμωρεί όσους παραβιάζουν τους κανόνες του.

Το νομοσχέδιο που συζητούμε σήμερα επιτελεί ακριβώς αυτόν το διπλό ρόλο. Από τη μία ενισχύει τον προληπτικό μηχανισμό και από την άλλη, αυστηροποιεί τις ήδη υπάρχουσες κυρώσεις και ποινές, δηλαδή, τον κατασταλτικό μηχανισμό.

Κυρίαρχο ρόλο στην προσπάθεια καλείται να διαδραματίσει η Επιτροπή Ανταγωνισμού. Ο καταλυτικός ρόλος της Επιτροπής αναγνωρίζεται απ’ όλους. Όπως, επίσης, είναι γενικά αποδεκτό ότι η απαξίωση της Επιτροπής Ανταγωνισμού τα τελευταία χρόνια ευθύνεται κατά μεγάλο μέρος για την απώλεια σωστού ελέγχου της αγοράς, τη δημιουργία των γνωστών καρτέλ και καταχρήσεων δεσπόζουσας θέσης από μεγάλες επιχειρήσεις, ακόμη μάλιστα και από επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα.

Στο νέο νομοσχέδιο περί ανταγωνισμού προβλέπεται ενίσχυση και θεσμική θωράκιση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, όπως άλλωστε το απαιτούσε και η επιχειρηματική κοινότητα. Η εξυγίανση της αγοράς με στοχευμένες παρεμβάσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού είναι ένας στόχος που πρέπει να επιτύχουμε. Γι’ αυτό το λόγο οι νέες ρυθμίσεις του νομοσχεδίου προβλέπουν αναδιοργάνωση, ενίσχυση και ανασυγκρότηση της Επιτροπής, αλλά και νέες θεσμικές ρυθμίσεις, όπως η συγκρότηση θεσμικού τμήματος για τις υποθέσεις ανταγωνισμού στο Διοικητικό Εφετείο.

Η ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Επιτροπής επιτυγχάνεται, επίσης, με την αύξηση του αριθμού των μελών της, την αλλαγή του τρόπου διορισμού τους, την αύξηση της θητείας τους και την αναμόρφωση του ασυμβιβάστου αυτών.

Περαιτέρω, η πρόβλεψη της δυνατότητας να γνωμοδοτεί η Επιτροπή Ανταγωνισμού επί διατάξεων σχεδίων νόμων, που ενδεχόμενα επιφέρουν εμπόδια και δυσκολίες στην αγορά, αποτελεί αναμφισβήτητα θετική παρέμβαση προς την ενίσχυση του προληπτικού ελέγχου.

Θα πρέπει, βέβαια, κύριε Υπουργέ, να προσέξουμε ιδιαίτερα και να διορθώσουμε τις όποιες αστοχίες υπάρχουν στο ζήτημα της επικάλυψης και της σύγχυσης αρμοδιοτήτων ανάμεσα στην Επιτροπή Ανταγωνισμού και τις κλαδικές ρυθμιστικές αρχές, έτσι ώστε η συνεργασία και ο συντονισμός μεταξύ αυτών να γίνεται στο εξής ταχύτερα και αποτελεσματικότερα.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο που δημιουργεί ο νόμος περί ανταγωνισμού θα αποτελεί σε λίγες ημέρες νόμο του κράτους. Για την εφαρμογή, όμως, ενός νόμου ιδιαίτερα στα πλαίσια της ελεύθερης αγοράς και της επιχειρηματικότητας που διέπονται και από άγραφους νόμους είναι απαραίτητη η σύμπραξη όλων των δυνάμεων. Δεν μπορεί η πολιτεία απλώς να επιβάλει κανόνες. Πρέπει η αγορά να τους εφαρμόζει και να ελέγχεται γι’ αυτό.

Επιβάλλεται, λοιπόν, να αλλάξουμε νοοτροπία, να δημιουργήσουμε νέες δομές επιχειρηματικότητας πρωτοπόρες, σύγχρονες και ανταγωνιστικές, να στηρίξουμε την καινοτομία, τις υγιείς παραγωγικές δυνάμεις της νέας γενιάς που θα τραβήξουν τη χώρα και την οικονομία μπροστά, να δημιουργήσουμε οικονομίες κλίμακας και νέες δράσεις όπως η κοινωνική οικονομία και η κοινωνική επιχειρηματικότητα. Το κράτος οφείλει να δημιουργήσει συνθήκες ισονομίας και ισοπολιτείας και αυτό το κάνει με το σημερινό νομοσχέδιο για τον ανταγωνισμό, το οποίο και υπερψηφίζουμε.

Επιτρέψτε μου όμως, κλείνοντας, να κάνω τρεις παρατηρήσεις με ιδιαίτερο πολιτικό νόημα: Κατ’ αρχήν το κράτος σαν κόμμα και σαν Κυβέρνηση δεν το αντιμετωπίζουμε ούτε ως πολιτικά αχρωμάτιστο οικοδόμημα ούτε και ως απλό και άνευρο παρακολούθημα της αγοράς. Από αυτό εξαρτάται και το πώς βλέπουμε και πώς εφαρμόζουμε σήμερα τη σχέση κράτους και αγοράς. Η σχέση κράτους και αγοράς, λοιπόν, δεν είναι σχέση στατική, είναι σχέση δυναμική. Στην πρόσφατη παγκόσμια ιστορία έχουμε πάρα πολλά μοντέλα κράτους και διαφορετικούς βαθμούς παρέμβασης στην αγορά.

Ένα ακόμη σημείο, το οποίο είναι απαραίτητο και σημαντικό είναι, το ποιο είναι το πραγματικό ερώτημα για το τι είδους κράτος θέλουμε, τι ρόλο θέλουμε να παίξει το κράτος μας σήμερα στην αγορά. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι «λιγότερο ή περισσότερο κράτος;». Το πραγματικό ερώτημα είναι, εάν θέλουμε στατικό ή δυναμικό κράτος. Και η απάντηση, σαφώς, που προκρίνεται σήμερα και από το νομοσχέδιο είναι η δεύτερη, ενός δυναμικού κράτους. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η σημασία του ανταγωνισμού.  Ο ανταγωνισμός και το δίκαιο του ανταγωνισμού παρεμβαίνει στο ρόλο κράτους και αγοράς και μέσω αυτού ρυθμίζεται.

Χρειαζόμαστε, λοιπόν, τέσσερις πολύ συγκεκριμένες προτεραιότητες για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε σε αυτά τα βήματα. Είναι αναγκαιότητα να έχουμε κατ’ αρχήν ένα σύγχρονο, απλό και ξεκάθαρο νομικό πλαίσιο. Κατά δεύτερον, να έχουμε εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Τρίτον, να έχουμε μία ταχεία και διαφανή διοικητική δομή. Τέλος, να έχουμε την χρήση της σύγχρονης τεχνολογίας. Αυτές είναι οι βασικές προϋποθέσεις για να επιτύχουμε τις τρεις προτεραιότητες που θέλουμε και έχουμε θέσει πολιτικά σε όλη αυτή την πορεία.

Οι τρεις προτεραιότητες είναι οι εξής: Είναι η ρυθμιστική παρέμβαση του κράτους στην αγορά, η αναπτυξιακή παρέμβαση του κράτους, δηλαδή αυτή η παρέμβαση να γίνεται με στόχο την ανάπτυξη και τέλος, η παρέμβαση αυτή να γίνεται υπέρ της κοινής ωφελείας, δηλαδή του δημοσίου συμφέροντος που είναι αυτό που πρώτα απ’ όλα πρέπει να έχουμε για οδηγό μας.

Σας ευχαριστώ.